جاى تفصيل آنها نيست و از اين جهت است كه اين مولى الموالى با كمال تضرّع و زارى استنصار از حق نمايد در محاربهء نفس و شيطان كه مبادا مغلوب شود با آن كه در جهاد اصغر هميشه تمنّاى كشته شدن را داشت بلكه در مثل جنگ احد گريه مىكرد كه چرا كشته نشدم . الهى أ تراني ما اتيتك الاّ من حيث الآمال . الهى منادى است به حذف حرف ندا و اضافهء او به ياء متكلّم تشريفيّه است ، أ تراني همزه از براى استفهام تقريرى است و غرض طلب عطوفت و مهربانى است ، چون استفهام حقيقى در اينجا راه ندارد زيرا كه ديدن و دانستن حق محلّ شبهه نيست ، ماء ما اتيتك ، حرف نفى است و مستثنى منه محذوف است ، اى : ما اتيتك من جهة الاّ من حيث الآمال ، و آمال جمع امل است ، به معنى آرزو و جملهء ما اتيتك در موضع مفعول ثانى است از براى ترانى . يعنى : اى خدا و معبود من آيا مىبينى مرا كه نيامدم به سوى تو الاّ از جهت اميد و آرزوهايى كه به تو داشتم ، پس قطع اميد من مكن چو خود فرموده‌اى : « انا عند ظنّ عبدى المؤمن » [ 1 ] . ام علقت به اطراف حبالك الاّ حين باعدتنى ذنوبى عن دار الوصال . علقت عطف است بر اتيتك و ماء نافيه بر علقت ايضا در آيد ، حبال جمع حبل به معنى ريسمان و در اينجا مراد اسباب توسّلات عبد است به حق كه يك طرف آن اسباب و وسايط به جانب حق و طرف ديگر به جانب عبد است و جمعيت اطراف حبال به اعتبار كثرت اسباب توسّلات است و مراد از دار وصال ، دار قرب و جوار حق است كه عبد به واسطهء ذنوب از آن دار دور گردد و مراد از ذنوب نه خصوص فعل محرّمات و ترك

--> [ 1 ] اصول كافى ، ج 2 ، كتاب الايمان و الكفر باب حسن الظّن بالله ، حديث 3 : « محمّد بن يحيى عن احمد بن محمّد بن عيسى ، عن محمّد بن اسماعيل بن يزيع عن أبي الحسن الرّضا عليه السلام قال : احسن الظن بالله فان الله عز و جل يقول : انا عند ظن عبدى المؤمن بى إن خيرا فخيرا و ان شرا فشرّا » امام رضا عليه السلام فرمود : به خدا خوش‌گمان باش ، زيرا خداى عزّ و جل مىفرمايد : من با گمان بندهء مؤمنم همراهم اگر خوب است ، خوب پيش آيد و اگر بد است ، بد پيش آيد .